Krzywy Las Gryfino

W Nowym Czarnowie, kilka kilometrów od Gryfina, rośnie las który przyciąga turystów z całej Polski i nie tylko. To nie rozległy kompleks leśny, a niewielki obszar zaledwie pół hektara, na którym stoi około stu sosen o dziwnie wygiętych pniach. Każde drzewo wygina się tuż nad ziemią w charakterystyczny łuk skierowany na północ, by po metrze czy dwóch wyprostować się pionowo w stronę nieba.

Miejscowi nazywają to miejsce Krzywym Lasem i faktycznie trudno o lepszą nazwę.

Sosny które rosną pod kątem – jak to w ogóle możliwe

Pnie wszystkich krzywych sosen zaczynają się normalnie, ale już na wysokości 10-50 centymetrów nad ziemią tworzą pałąkowate wygięcie. Te łuki potrafią mieć nawet trzy metry długości. Wygląda to tak, jakby ktoś złapał młode drzewko i przygiął je siłą do ziemi, a ono mimo wszystko postanowiło dalej rosnąć w górę. I właściwie tak właśnie było, choć szczegóły pozostają tajemnicą.

W centralnej części lasu koncentruje się największa grupa – około 50-60 najbardziej wyraźnie wygiętych egzemplarzy. Pozostałe krzywizny można znaleźć wśród normalnych, prostych sosen rosnących dookoła. Ten kontrast między zwykłymi drzewami a ich pokrzyżonymi sąsiadami robi wrażenie. Wiek wszystkich krzywych sosen szacuje się obecnie na około 90 lat, co oznacza że posadzono je w latach 30. XX wieku.

Kto i po co wygiął te drzewa

Nikt nie zna pewnej odpowiedzi. Nie ma dokumentów, nie ma świadków, nie ma jednoznacznych dowodów. Są tylko teorie, z których każda brzmi sensownie.

Najbardziej popularna hipoteza mówi o celowym naginaniu młodych sosen dla potrzeb stoczniowych – wygięte drewno miało służyć do produkcji elementów łodzi, zwłaszcza tych łączących dno z burtami. Inna wersja sugeruje że chodziło o meble – krzywizny naturalnie nadawały się do wyrobu krzeseł czy innych giętych elementów. Są też głosy o eksperymencie leśnym, którego cel zaginął gdzieś w zawierusze II wojny światowej.

Drzewa wyginano celowo w okresie międzywojennym, gdy okolice Gryfina należały jeszcze do Niemiec. Wybuchła wojna, o młodym lesie zapomniano, a on po prostu dalej rósł – już nikt nie pilnował eksperymentu ani nie zbierał „plonów”.

Istnieje też teoria o czołgach, które podczas wojny przejeżdżały przez młody las i przygniotły sadzonki. Ta wersja ma jednak słabe strony – krzywizny są zbyt regularne i wszystkie skierowane w tym samym kierunku.

Co zobaczysz na miejscu

Krzywy Las to niewielki teren. Nie trzeba tu planować całodziennej wycieczki – wystarczy pół godziny, może godzina jeśli ktoś chce zrobić dużo zdjęć i spokojnie pochodzić między drzewami. Po rewitalizacji, która odbyła się kilka lat temu, teren jest lepiej przystosowany do ruchu turystycznego. Pojawiły się utwardzone ścieżki, tablice informacyjne, miejsca do robienia zdjęć.

Największe wrażenie robi centralny punkt lasu, gdzie krzywizny rosną najbliżej siebie. Można tam przechodzić między pniami, dotykać kory, oglądać z różnych perspektyw. Światło przebijające się przez korony tworzy ciekawy efekt, szczególnie rano i wieczorem.

W okolicy funkcjonuje też quest – edukacyjna gra terenowa, która pozwala poznać las w bardziej interaktywny sposób. To dobra opcja dla rodzin z dziećmi, które mogą się nudzić samym patrzeniem na drzewa.

Kiedyś krzywych sosen było znacznie więcej – część wycięto jeszcze przed nadaniem terenom statusu pomnika przyrody. Dziś pozostało około stu sztuk, z czego naprawdę efektownie wygiętych jest może połowa.

Krzywy Las 2.0 – nowe nasadzenia

W 2021 roku Nadleśnictwo Gryfino zasadziło tysiąc młodych sosen na specjalnie przygotowanym terenie. To tzw. powierzchnia zastępcza Krzywego Lasu. Plan zakłada że część drzewek wyrośnie z nasion zebranych z oryginalnych krzywych sosen, a część zostanie mechanicznie wygięta przez leśników.

To ciekawy projekt, choć efektów trzeba będzie poczekać lata. Młode sosny muszą najpierw urosnąć do odpowiedniej wysokości, zanim można będzie je bezpiecznie wyginać. Współpracę nad projektem nawiązało Nadleśnictwo Gryfino i Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie – badacze chcą między innymi ustalić czy da się odtworzyć krzywizny i jakie techniki sprawdzą się najlepiej.

Dla kogo to miejsce

Krzywy Las działa na wyobraźnię. Dzieci widzą w nim magiczny las z bajki, fotografowie szukają ciekawych kadrów, a miłośnicy zagadek zastanawiają się nad tajemnicą pochodzenia. To nie jest wielka atrakcja na pół dnia – raczej punkt na trasie, przystanek w drodze nad morze lub z powrotem.

Dobrze sprawdzi się jako element dłuższej wycieczki po okolicach Gryfina. W pobliżu znajduje się Dolina Dolnej Odry z jej przyrodniczymi walorami, a sam Gryfin ma kilka ciekawych miejsc wartych zobaczenia. Dla osób podróżujących trasą S3 to wygodny punkt do krótkiego postoju – zjazd, piętnaście minut jazdy i jesteś na miejscu.

Praktyczne informacje – dojazd, ceny, godziny

Wstęp do Krzywego Lasu jest całkowicie darmowy i dostępny przez całą dobę. Nie ma biletów, bramek ani kasjerów. To teren leśny pod zarządem Lasów Państwowych, więc po prostu się tam przychodzi.

Dojazd samochodem: Z drogi ekspresowej S3 (trasa Szczecin – Gorzów) należy zjechać na węźle Gardno i kierować się do Gryfina. Z Gryfina dalej w stronę Nowego Czarnowa – w kierunku widocznych z daleka kominów Elektrowni Dolna Odra. W Nowym Czarnowie są już oznakowania prowadzące bezpośrednio do lasu. Parking znajduje się przy samym wejściu.

Dojazd pociągiem: Niedaleko Krzywego Lasu znajduje się przystanek kolejowy „Dolna Odra”, gdzie zatrzymują się regionalne pociągi na trasie Szczecin – Kostrzyn – Zielona Góra. Ze Szczecina to około 30 minut jazdy. Od przystanku do lasu kilka minut spacerem.

Czas zwiedzania: 30-60 minut wystarczy żeby spokojnie obejrzeć całość, zrobić zdjęcia i poczytać tablice informacyjne. Jeśli ktoś planuje quest lub dłuższy spacer po okolicy, warto zarezerwować więcej czasu.

Najlepsza pora na wizytę: Las można odwiedzać przez cały rok. Wiosną i latem zieleń jest najbardziej intensywna, jesienią pojawiają się ciekawe kolory, zimą śnieg na wygiętych pniach tworzy bajkową atmosferę. Unikać warto tylko ulewnych dni – teren może być błotnisty, a spacer mniej komfortowy.

Zachodniopomorskie ma jeszcze jeden Krzywy Las – w Borach Dolnośląskich. Niestety ten spłonął w czerwcu 2022 roku. Obecnie jedyny zachowany Krzywy Las w Polsce to właśnie ten pod Gryfinem.

Przy planowaniu warto wiedzieć że to naprawdę niewielki teren. Niektórzy turyści spodziewają się rozległego obszaru z licznymi ścieżkami i są zaskoczeni gdy okazuje się że całość mieści się na pół hektara. Z drugiej strony właśnie ta kameralna skala ma swój urok – wszystkie najciekawsze drzewa można obejrzeć z bliska bez męczącego wędrowania.

Więcej informacji, zdjęcia 360 stopni i aktualności można znaleźć na oficjalnej stronie krzywylas.pl, którą prowadzi Gmina Gryfino. Dostępny jest tam też przewodnik po lesie z zestawieniem wszystkich teorii dotyczących jego powstania.