Szlak Murali Szczecin

Szczecin w ostatnich latach zmienił się nie do poznania, a jednym z powodów są wielkoformatowe murale, które pojawiły się na ścianach kamienic i budynków w różnych częściach miasta. Szlak Murali to nie jest klasyczna atrakcja z biletami i godzinami otwarcia – to raczej sposób na odkrycie Szczecina od zupełnie innej strony. Spacer po mieście śladami kolorowych malowideł prowadzi przez dzielnice, które zwykle omija się w standardowych przewodnikach, pokazując jednocześnie jak sztuka uliczna może odmienić przestrzeń miejską.

Cała historia nabrała rozpędu kilka lat temu, gdy lokalni artyści i instytucje kulturalne zaczęli systematycznie zamieniać szare ściany w galerie pod chmurką.

Murale Szczecina – sztuka uliczna na wielką skalę

W 2021 roku wydawnictwo TRAFO wypuściło książkę i mapę pod tytułem „Murale Szczecina”, które zebrano najciekawsze realizacje w mieście. To właśnie ta publikacja stała się podstawą do stworzenia szlaku, który można przejść samodzielnie lub z przewodnikiem. Redaktorzy – Anna Ciabach i Stanisław Ruksza – nie tylko pokazali konkretne dzieła, ale też zebrali opowieści artystów o szczecińskiej sztuce miejskiej ostatnich dekad.

Wśród twórców, którzy zostawili swój ślad na szczecińskich ścianach, są zarówno lokalne legendy jak Mariusz Waras, Kraz czy Lump, jak i artyści z innych miast – Siguel, Zesar Bahamonte czy Czarnobyl. Każdy z nich ma swój rozpoznawalny styl i podejście do street artu.

Co ciekawe, niektóre murale mają bardzo krótki żywot. Jeden z wcześniejszych murali – praca Moniki „Pacyfki” Tichy i kolektywu Lambda Szczecin poświęcona miłości Jarosława Iwaszkiewicza i Jerzego Błeszyńskiego na Trasie Zamkowej – został zamalowany i przemalowany wielokrotnie. Takie jest prawo ulicy.

Co zobaczysz na szlaku szczecińskich murali

Murale rozsiane są po całym mieście, od Pomorzanów przez Trasę Zamkową po różne dzielnice. Niektóre nawiązują bezpośrednio do historii Szczecina i ważnych wydarzeń. Na placu Solidarności wisi mural Kraza upamiętniający „Sierpień 1980-2020”, a przy ulicy Mariackiej naprzeciwko IX Liceum Ogólnokształcącego znajduje się dzieło poświęcone Bohaterom Monte Cassino – wspólne przedsięwzięcie szkoły i IPN.

Sport też ma swoje miejsce. Wzdłuż ulicy Floriana Krygiera powstał ogromny mural poświęcony Pogoni Szczecin i jej legendarnemu założycielowi. Przy ulicy Kolumba tuż obok wiaduktu Dąbrowskiego jest kolejne dzieło nawiązujące do szczecińskiej dumy sportowej. A przy ulicy Bohaterów Getta Warszawskiego zawisł okręt pod pełnymi żaglami – pierwszy z czterech murali powstałych w ramach jednego z projektów.

Są też murale bardziej abstrakcyjne lub uniwersalne. Na Pogodnie przy ulicy Wernyhory pojawił się mural nawiązujący do cyberbezpieczeństwa. W Dobrej koło Szczecina Mariusz Waras stworzył pracę zatytułowaną „Artyści wyklęci” na terenie byłej jednostki wojskowej. Zesar Bahamonte zostawił „Niepewność” przy alei Powstańców Wielkopolskich 44, a Czarnobyl namalował „Resztki Społeczeństwa” w Off Marina Przystań Kultury.

Jeden z najnowszych murali przedstawia kota Gacka – lokalnego celebrytę, który przez lata mieszkał na ulicy Kaszubskiej i zyskał międzynarodową sławę. Mural przy ulicy Rugiańskiej 34-35 namalowany został specjalnymi farbami fotokatalicznymi, które pod wpływem światła oczyszczają powietrze.

Jak zwiedzać Szlak Murali w Szczecinie

Najprościej jest zdobyć mapę „Murale Szczecina” i wyruszyć na własną rękę. Mapa pokazuje lokalizacje poszczególnych dzieł i pozwala zaplanować trasę według własnych preferencji. Można skupić się na jednej dzielnicy albo przejechać rowerem przez pół miasta, zbierając kolejne murale jak znaczki.

Od czasu do czasu organizowane są też spacery z przewodnikami – alternatywnymi miejskimi przewodnikami, którzy znają nie tylko same murale, ale całą historię szczecińskiego street artu. Jedna z tras prowadzi z Pomorzanów przez Trasę Zamkową. Zbiórka zazwyczaj odbywa się przy przystanku autobusowym linii 53 na ulicy Milczańskiej.

Warto pamiętać, że to nie jest zamknięty szlak z jedną określoną trasą. Murale cały czas powstają, a niektóre znikają. To żywa galeria, która zmienia się razem z miastem.

Dla kogo jest Szlak Murali

To świetna opcja dla rodzin z dziećmi, które lubią aktywne zwiedzanie. Dzieci zazwyczaj uwielbiają szukać kolejnych murali i porównywać je między sobą. Starsze mogą robić zdjęcia i tworzyć własną dokumentację szlaku. Młodsze po prostu cieszą się kolorami i wielkością malowideł.

Dla miłośników sztuki współczesnej to okazja, żeby zobaczyć prace znanych artystów w naturalnym środowisku, bez muzealnych ram. Street art ma to do siebie, że wchodzi w dialog z przestrzenią – ten sam mural w galerii wyglądałby zupełnie inaczej.

Sprawdzi się też u osób, które po prostu chcą poznać Szczecin od mniej oczywistej strony. Szukanie murali prowadzi do dzielnic, przez które zwykle się tylko przejeżdża, i pokazuje miasto takim, jakim żyje na co dzień.

Ile czasu potrzeba i jak się przygotować

Wszystko zależy od tego, ile murali chcesz zobaczyć i jak dokładnie chcesz je zwiedzić. Można wybrać się na dwugodzinny spacer po centrum i zobaczyć kilka najbardziej znanych dzieł. Można też poświęcić cały dzień i przemierzyć miasto wzdłuż i wszerz, odwiedzając nawet te bardziej oddalone lokalizacje.

Rower to dobra opcja, jeśli planujesz objechać więcej punktów. Szczecin ma rozbudowaną sieć ścieżek rowerowych, a komunikacja miejska też działa sprawnie – przydatna zwłaszcza przy muralach na obrzeżach miasta.

Najlepiej zabrać ze sobą naładowany telefon z mapą i aparat do zdjęć. Wygodne buty to podstawa, bo nawet krótszy spacer może się wydłużyć, gdy zacznie się szukać kolejnych murali. Warto też sprawdzić prognozę pogody – w deszczu kolory nie wyglądają tak efektownie, a szukanie murali po mokrych ulicach nie jest najwygodniejsze.

Praktyczne informacje

Szlak Murali Szczecin jest całkowicie darmowy – to przecież spacer po mieście i oglądanie dzieł na ścianach budynków. Nie ma biletów, godzin otwarcia ani bramek. Murale można oglądać o każdej porze dnia, choć najlepsze światło do zdjęć jest rano i wieczorem.

Jeśli chcesz wziąć udział w spacerze z przewodnikiem, warto śledzić informacje od organizatorów – Akademii Sztuki w Szczecinie, TRAFO Trafostacji Sztuki czy innych instytucji kulturalnych. Takie spacery odbywają się zazwyczaj w weekendy i są albo bezpłatne, albo za symboliczną opłatą.

Mapę „Murale Szczecina” można znaleźć w punktach informacji turystycznej, wybranych księgarniach i instytucjach kultury. Książka pod tym samym tytułem to dobry punkt wyjścia dla tych, którzy chcą głębiej poznać temat i dowiedzieć się więcej o artystach i ich dziełach.

Dojazd zależy od tego, którą część szlaku wybierzesz. Do większości lokalizacji można dojechać komunikacją miejską – autobusy i tramwaje docierają praktycznie wszędzie. Parking w centrum bywa problematyczny, więc jeśli planujesz zwiedzanie śródmiejskich murali, lepiej zostawić samochód na parkingu Park&Ride i dalej jechać tramwajem.

Szczecińskie murale to nie tylko dekoracja – wiele z nich powstało z wykorzystaniem ekologicznych farb fotokatalicznych, które oczyszczają powietrze. To projekt łączący sztukę z troską o środowisko.